Przy zakupie mieszkania, poza pytaniem, które pada najczęściej już podczas pierwszego spotkania z doradcą, czyli sakramentalnym: za gotówkę czy na kredyt? Szybko pojawiają się kolejne, dotyczące charakteru zakupu. Wspólność majątkowa, samodzielność, czy może rozdzielność majątkowa?
Dlatego warto wiedzieć, co oznaczają te pojęcia i jakie mogą być konsekwencje zakupu dokonanego w wybranej formule. W artykule wyjaśniamy ich podstawowe znaczenie. W sprawach bardziej złożonych, niejednoznacznych, warto skorzystać z porady specjalisty.
W Grupie Moderator oferujemy naszym Klientom bezpłatną pomoc prawną.
Czego dowiesz się z tego tekstu?
- Co to jest rozdzielność i wspólność majątkowa?
- Jak wygląda kwestia rozdzielności majątkowej a wspólne mieszkanie?
- Co daje intercyza?
- Jaki wpływ ma intercyza na kwestie zakupu mieszkania?
Kupno mieszkania a wspólność majątkowa, o czym warto pamiętać?
Gdy zawieramy związek małżeński, z mocy prawa, powstaje wspólność majątkowa. Co to znaczy? W uproszeniu tyle, że wszystko, co kupimy w trakcie małżeństwa, razem lub oddzielnie zostaje objęte wspólnością majątkową. Zasada ta obejmuje wszystkie przedmioty majątkowe, także nieruchomości. Nieważne czy dokonamy zakupu od dewelopera, czy z rynku wtórnego.
Ustrój wspólności majątkowej, co to znaczy?
Często używane pojęcie oznacza, że zakup mieszkania, wymaga konieczności uzyskania zgody drugiego małżonka. Zwyczajowo oboje małżonkowie stawiają się wówczas u notariusza. Gdy nie mogą jednocześnie pojawić się w kancelarii notarialnej, potrzebne jest pełnomocnictwo. W takiej sytuacji jedno z małżonków będzie reprezentowało na mocy pełnomocnictwa także współmałżonka.
O czym trzeba pamiętać w sytuacji, gdy nabycie mieszkania będzie związane z pełnomocnictwem?
- Ważne będzie tylko takie pełnomocnictwo, które zostało przygotowane przez notariusza.
To bardzo istotny warunek. Brak notarialnego pełnomocnictwa może nam pokrzyżować plany! Opłaty notarialne według cennika z 2022 r., wyniosą 30 złza pełnomocnictwo w przypadku dokonania jednej czynności lub 100 zł za pełnomocnictwo notarialne w przypadku, gdy dotyczyć będzie więcej niż jednej czynności.
Gdy zakup mieszkania dokona się w czasie trwania małżeństwa, właścicielami zakupionego mieszkania są małżonkowie. Powstaje bowiem w/w ustrój wspólności majątkowej. Mieszkanie należy do nich, w sensie prawnym, w częściach równych. Połowa do żony, połowa do męża. Do majątku wspólnego należy też każda inna nieruchomość zakupiona w czasie trwania małżeństwa.
- Co w sytuacji, gdy jesteśmy w związku małżeńskim, ale chcemy kupić mieszkanie, które będzie naszym majątkiem osobistym?
Związki małżeńskie zawieramy coraz później. Statystyczny Pan młody ma już powyżej 30 lat, więc coraz częściej zdarzają się sytuacje, że przed małżeństwem, mamy już swój własny majątek. Zgromadzony jeszcze przed ślubem, więc chcemy, aby nieruchomość nabyta z tych środków nie podlegała ustawowej wspólnocie majątkowej. W takiej sytuacji, mamy przynajmniej dwie możliwości.
Ustanowienie rozdzielności majątkowej – jak to zrobić?
Rozdzielność majątkową można ustanowić zarówno przed sądem, jak i u notariusza. Co ważne, u notariusza można to zrobić jeszcze przed ślubem. Aktem notarialnym ustalając, że z dniem zawarcia małżeństwa, pomiędzy mężem i żoną, powstanie ustrój rozdzielności majątkowej. Taka umowa potocznie nazywana jest intercyzą, choć nie są to pojęcia do końca tożsame.
Czy rozdzielność majątkowa i intercyza są tym samym?
Mówiąc najprościej intercyza to umowa majątkowa małżeńska lub przedmałżeńska, zawierana notarialnie, a rozdzielność majątkowa to jedna z opcji, którą można (ale nie trzeba) zawrzeć w tej umowie. Intercyza może też rozszerzać lub ograniczać ustawową wspólność majątkową, a rozdzielność majątkowa może być ustanowiona także przez sąd.
Podstawowe różnice między rozdzielnością majątkową, a intercyzą znajdziesz w tabeli poniżej.
CechaIntercyzaRozdzielność majątkowaDefinicjaDobrowolna umowa majątkowa między małżonkami lub narzeczonymi, zawierana w formie aktu notarialnego.Taki stan prawny, w którym małżonkowie mają odrębne majątki.ZakresSzersze pojęcie. Może wprowadzać rozdzielność majątkową, ale także rozszerzać, ograniczać lub modyfikować wspólność majątkową.Węższe pojęcie. Jest to tylko jedna z możliwości, którą można wprowadzić przez intercyzę.Źródło powstaniaZawsze umowa między małżonkami (lub narzeczonymi).Powstaje na mocy intercyzy lub na mocy orzeczenia sądu.CelUstanowienie rozdzielności lub innej modyfikacji ustroju majątkowego.Stworzenie odrębnych majątków i ochrona ich przed wierzycielami drugiego małżonka (np. w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej).
Skutki intercyzy z rozdzielnością majątkową
Jaki jest najważniejszy skutek zawarcia intercyzy obejmującej rozdzielność majątkową małżonków? Dopóki małżonkowie nie zdecydują o zmianie trwania lub przerwania umowy, nie powstanie pomiędzy nimi majątek wspólny. Co to oznacza w praktyce? To, co mieliśmy przed małżeństwem lub co kupiliśmy w małżeństwie, będzie odrębną własnością. Ustanowienie takiej intercyzy oznacza, że przestaje istnieć wspólność majątkowa. Rozdzielność majątkową opisuje i reguluje prawo rodzinne. Szczegółowe przepisy zawarte są w artykule 52 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego..
Indywidualny zakup będzie majątkiem osobistym
Gdy chcemy uniknąć podzielności majątkowej, możemy swój majątek osobisty zabezpieczyć w inny sposób. Rozwiązaniem jest zakup indywidualny. W takim przypadku nieruchomość będzie w 100% wchodziła w skład majątku osobistego osoby, która dokonuje zakupu. Ważne, aby pamiętać, że podczas aktu notarialnego, drugi małżonek zostanie poproszony o potwierdzenie, iż środki, za które kupowana jest nieruchomość, faktycznie stanowią, majątek osobisty kupującego.
Jak rozdzielność majątkowa wpływa na wspólny kredyt hipoteczny?
Rozdzielność majątkowa ma istotny wpływ na ocenę zdolności kredytowej przez instytucje finansowe. W przypadku rozdzielności majątkowej bank ocenia zdolność kredytową każdego z małżonków oddzielnie, uwzględniając wyłącznie indywidualne dochody i zobowiązania. To może być zarówno zaletą, jak i ograniczeniem, w zależności od sytuacji finansowej partnerów.
W przypadku zakupu mieszkania na wynajem rozdzielność majątkowa często ułatwia sfinansowanie inwestycji. Jeśli jeden z małżonków ma stabilną sytuację finansową i wysokie dochody, może samodzielnie ubiegać się o kredyt hipoteczny bez obaw, że obciążenia finansowe czy zadłużenie drugiego małżonka wpłyną negatywnie na decyzję banku. Przy planowaniu finansowym warto jednak zasięgnąć porady doradcy kredytowego, który pomoże wybrać optymalny model finansowania – czy będzie to kredyt indywidualny, czy jednak wspólny kredyt hipoteczny, który w niektórych przypadkach może oferować korzystniejsze warunki.
O czym jeszcze warto pamiętać przy kupnie mieszkania lub innej nieruchomości?
Wspólny majątek dorobkowy
Na ten temat też warto poczytać, np. na wypadek rozwodu. W orzecznictwie sądowym powszechnie panuje pogląd, zgodnie z którym art. 31 § 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego stwarza domniemanie przynależności do majątku dorobkowego przedmiotów majątkowych (a więc także nieruchomości) nabytych w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przynależność określonych przedmiotów do majątku osobistego, zobowiązany jest udowodnić sam zainteresowany. Są to kwestie szczególnie ważne przy ewentualnym podziale majątku.
Nieruchomości zazwyczaj stanowią istotny i cenny wkład w nasz majątek.
Dla uniknięcia nieporozumień warto przy ich zakupie przemyśleć wszystkie sprawy własnościowe i nadać im odpowiednią klauzulę. Korzystanie z rozdzielności majątkowej zyskuje na popularności z wielu powodów, ale warto wiedzieć, że tzw. intercyza nie oznacza, że nie możemy kupić mieszkania wspólnie. Jednak w takim przypadku, współwłasność będzie jednak inna, niż w przypadku klasycznej małżeńskiej wspólności majątkowej. Taka nieruchomość będzie wspólnością łączną, należącą do obojga partnerów. Domu czy mieszkania nie będzie można wynająć, sprzedać ani dysponować nim bez zgody współmałżonka.
Jeśli już podjęliście decyzję o zakupie mieszkania
